Marcin Kozera

Wyprawa z Krysią

Marcin Kozera uczył się po polsku niby to pilnie, a jednak bez przekonania. Co mu jednym uchem wleciało, to drugim wyleciało, nie zatrzymując się w sercu.
- To jest okno - mówiła pani uroczyście, pokazując okno.
- To jest okno, proszę pani - powtarzał Marcin z tą samą niezmąconą powagą.
- Czy to jest także okno?
- Nie, to jest drzwi - mówił Marcin.
- To są drzwi. Nie można mówić: to jest drzwi.
- To są, proszę pani.
- Ile okien jest w tym pokoju?
- Tu jest, nie, tu są dwa okna.
Dzieci tymczasem, sapiąc z pilności, pisały kaligrafię:

A ten kotek bury łapie myszy, szczury.
A ten kotek bury łapie myszy, szczury.

I pod tym znowu:

A ten kotek bury...

Pani namyślała się, a Marcin stał wyprostowany, grzeczny, gotów do odpowiedzi.
Ale ona o nic nie zapytała, tylko patrzyła tak długo, że Marcin zaniepokoił się i rzekł po angielsku:
- Don´t be sorry[].
Nie, nie gniewała się. Przeciwnie, drżała w głębi duszy przed Marcinem, o czym on nic a nic nie wiedział.
Drżała, bo nie nauczył się jeszcze po polsku, a już postawił do góry nogami całą szkółkę. On pierwszy wylazł przez okno pierwszego piętra na dach ganku i naprawdę dosiadł czerwonego rumaka. Co za straszliwy przykład! Od tego czasu okno nad daszkiem musiało być różnymi wymyślnymi sposobami na głucho zamykane.
On przyniósł do sali swą piłkę futbolową, która potłukła naczynia w bufecie Towarzystwa Polskiego. On dawał pomysły do zabaw, które groziły rozniesieniem całego domu.
Dzieci oszalały dla niego i mówiły w jego towarzystwie coraz lepiej... po angielsku. Gdyż mówić tak, jak Marcin i patrzeć tak, jak Marcin i wszystko czynić tak, jak on - to było szczęście. Był prawdziwym przywódcą, co do tego nie było dwóch zdań.
Zaś on sam lubił Krysię. Była mu zawsze na coś potrzebna. Chciał z nią zawsze coś dzielić. Spotykali się z sobą koło domu, gdzie Krysia mieszkała.
- Chodź - rzekł do niej pewnego dnia. - Pokażę ci Tamizę.
- Co to jest Tamiza?
- Co, ty nie wiesz? Przecież Londyn jest nad Tamizą. Tylko że to jest daleko stąd. Ale ja trafię. Wiem, jak się jedzie.
Krysia miała nowe wstążki we włosach.
- Jak to jest tak daleko - rzekła - to mi jeszcze przez drogę zlecą i zgubię.
- Po co masz zgubić? Wcale nie zgubisz. Patrz, mam tu cztery pensy na tramwaje. Spiesz się, bo mamy mało czasu.
- Na wszelki wypadek włożę je do kieszeni.
- Co włożysz?
- No, te wstążki.
- No to włóż je na wszelki wypadek do kieszeni. Chcesz, to ci tymczasem zawiążę warkocze sznurkiem.
- No dobrze. A dzieciaków nie zabierzemy?
- Wszystkich i tak nie można zabrać. Tam tłok, śródmieście. Rozumiesz, co to jest? Jeszcze nam się pogubią i kto będzie winien?
Gdy Krysia wywędrowała z Marcinem ze znajomych zaułków na ogromne ulice, straciła głowę i trzymała się go tak kurczowo za ramię, że aż go to bolało. Ale Marcin nie mówił, że to go boli, bo wiedział, że jej tak raźniej - i że to nienaumyślnie. Rzekł nawet:
- Trzymaj się jeszcze mocniej.
Gdy nadjechał autobus, weszli po schodkach na górną platformę. Autobusy kursują po londyńskim śródmieściu zamiast tramwajów, które tam chodzą jedynie na przedmieściach. Na ulicy, którą przejeżdżali Marcin i Krysia, było ich tak dużo, że wypełniały całą jezdnię i zaledwie się mogły poruszać. Naokoło nad wszystkimi domami sterczały wszędzie olbrzymie reklamy handlowe wsparte na drągach. Okna domów błyszczały w ciemnożółtym jesiennym słońcu, przez chodniki sunęli ludzie ogromnymi tłumami. Gwizd i ryk sygnałów automobilowych, krzyk ulicznych sprzedawców, łoskot motorów w samochodach - oto był zamęt, w który dostała się Krysia. Znała to wprawdzie i ze swojej dzielnicy - lecz na znajomych miejscach wszystko wydaje się mniej straszne.
- Teraz wysiadamy! - krzyknął na koniec Marcin prosto w jej ucho. - Tak, to na pewno tu!
- Ale na pewno? - spytała Krysia.
- No, mówię przecież. Hop! A teraz idziemy w tę stronę.
Szli jakiś czas, mijając z trudem rozmaite ulice.
Z jednej z nich wynurzyli się na miejsce bardzo przestronne.
Dokoła nich zrobiło się spokojnie i uroczyście. Roztoczyły się przed ich oczami wspaniałe aleje, prawie że puste. Stały tylko na nich drzewa w złocistych liściach - a wzdłuż jednej alei płynęła w szerokich wałach z kamienia prześliczna rzeka.
Woda w niej mieniła się jak tęcza - i powietrze nad nią mieniło się tak samo, nasycone mgłą i blaskami słońca.
- Jak tu dużo miejsca. Tu by się można było dopiero we wszystko bawić - szeptała olśniona Krysia.
- A patrz tu - rzekł Marcin i pokazywał jej ogromne statki sunące przez cichą wodę w chmurach dymu. Pokazywał jej mosty, jak przerzucały się przez rzekę, jeden za drugim niknąc w liliowej mgle.
Wstąpili na jeden z tych mostów i przeszli na drugą stronę aż pod olbrzymi, rozłożysty gmach, ale tak olbrzymi, że Krysia znowu się przestraszyła i Marcin znowu musiał powiedzieć:
- Trzymaj się jeszcze mocniej. - Krysia myślała, że to jest zamek śpiącej królewny, poobrastany dziką różą, z której liście opadły. Był bowiem cały najeżony jak gdyby kolcami i cierniami.
Krysia nie wiedziała, na co to, ale to było piękne. Tak piękne, że aż się serce zżymało.
- Tam to chyba król mieszka - domyśliła się z cicha.
- Wcale nie - odparł Marcin. - Ten pyszny pałac to nasz parlament, a tu patrz, to nasz najwspanialszy kościół, opactwo westminsterskie. O, patrz! O, patrz! Jaka Anglia jest piękna! Jaki ten Londyn! Patrz, jaki ten Londyn!
Wobec wspaniałej katedry Krysia znów oniemiała. Stał przed nią kościół majestatyczny jak góra, a jednocześnie lekko jakoś zrobiony, można by myśleć, że z koronki. I też cały był w misternych kolcach, jakby w czarnych promieniach. Purpurowe zachodzące słońce rzuciło na te mury swe światło i wśród czarnych ścian zajaśniało nagle moc okien kolorowymi szybami.
- O Jezu Maria! A z czego to zrobione, Marcin?
- Wszystko z kamienia. Ale powiedz sama. Czy to nie jest dumne? Czy to nie jest wspaniałe? Czy w Łowiczu jest taka rzeka? Czy w Łowiczu jest taki pałac? - pytał, bo Krysia była z Łowicza.
- Pewno że nie ma - rzekła na to z wahaniem. - Zresztą ja dobrze nie pamiętam, bo byłam jeszcze mała. Ale tatuś mówi, że tam jest rzeka. I jakiś pałac jest. Kościół też jest. Tatuś nawet powiedział, że w Łowiczu bardzo ładnie.
Po małej chwili dodała:
- Ale każdy zawsze lubi się chwalić swoim.
Gdy to powiedziała, Marcin spojrzał na nią uważnie i nagle stanął. Potem znowu zaczął iść, ale nieco prędzej.
- O, co za głupiec ze mnie - o, co za głupiec!
- Bo co? - spytała Krysia.
- Bo nic. Ty tego nie rozumiesz. Nie mogę ci wcale powiedzieć.
- No, to powiedz - odrzekła Krysia, bo była dziewczynką.
- Masz tobie. Mówię, że nie powiem.
- No, to powiedz - powtórzyła cierpliwie Krysia.
- Dajże spokój! I musimy już wracać. Spóźnimy się na Charles Square.
- O, prawda! Pani się będzie gniewać. Już prawie ciemno.
Ruszyli naprzód tak spiesznie, że nie mogli nawet rozmawiać.
W końcu dotarli do autobusu i wleźli na górny pomost.
- No, to powiedz teraz - naparła się znów Krysia.
- A ta bez końca swoje. Boże, jak ja nienawidzę dziewczyn.
- To po co ze mną tu przyszedłeś? Ja wcale nie miałam chęci. Nie wiem, po co mnie zaciągnąłeś.
- Ona nie miała chęci!
- Mówiłam, żebyś wziął Władka.
- Wcale nie mówiłaś tego.
- Jak to? Nie mówiłam, żebyśmy wzięli dzieciaki?
- To mówiłaś, ale to co innego.
- To jest to samo.
- Jakaś ty niemożliwa.
- A ty jaki zarozumiały.
- Możliwe...
- I brzydki.
- To nieprawda.
- No, czy nie zarozumialec! Chciałby od wszystkich być lepszy!
- Nieprawda! Chciałbym być lepszy, ale nie od wszystkich, tylko od siebie samego.
- O, jaki mądry!
- A ty jesteś zła!
- Boże, co za chłopaczydło!
- Wstrętnica!
Odwrócili się od siebie śmiertelnie obrażeni.
Marcin pogrążył się w smutnych myślach, zapominając na razie o Krysi. Przedtem wcale go te rzeczy nie obchodziły. Ale teraz tak się wszystko poukładało, że coraz częściej prześladowała go myśl, kim on jest.
Myślał, że jest Anglikiem.
Przyprowadził tu Krysię, żeby jej pokazać piękność Anglii, wspaniałość Londynu.
Ale czy miał się czym pysznić?
Czy miał prawo pysznić się wspaniałością Anglii?
Nie tak dawno w jego angielskiej szkole nauczyciel mówił do chłopców:
- Moi kochani. Na każdym miejscu w tym kraju wasi ojcowie, wasi dziadkowie i ojcowie tych dziadków, aż od początku dziejów Anglii, przelewali krew i oblewali się potem. Pracowali, żyli i umierali na to, żebyście wy mogli być dumni z tych miast i wsi, z piękności, z bogactwa, z potęgi ojczyzny, w której wy znów będziecie pracowali.
No to z czegóż, on, Marcin, ma być dumny? Jego dziadowie nie pracowali tu, nie byli tu nawet nigdy. Więc chyba nie jest Anglikiem.
Tymczasem trzeba było wysiadać.
- Dajże mi rękę, Krysiu.
- Wcale nie potrzebuję.
Zawsze kiedy dzieci się pokłócą, musi stać się coś złego. Tak się stało i teraz.
Krysia, chcąc uniknąć ręki Marcina, skoczyła tak nierozważnie, że upadła na przejeżdżającego cyklistę. Rower gruchnął na bruk, rowerzysta rozciągnął się jak placek, Krysia rozciągnęła się koło niego - jak drugi. Policjant podniósł do góry rękę i wstrzymał ruch ulicy.
- Nie zrobiłaś sobie nic złego? Co? Nie zrobiłaś? Nie zrobiłaś?
- Nie, tylko coś mi się takiego zrobiło w nogę. A temu panu co się stało? Podnieś go, Marcin. Podnieś.
Lecz zanim dobiegł z policjantem, rowerzysta powstał sam i podniósł rower. Uchylił czapki spoglądając ponuro i niemo. Policjant prosił go o prawo jazdy, a Krysia wołała:
- To ja wpadłam na tego pana. Spytaj go, Marcin, co mu się stało?
Rwetes uliczny toczył się swobodnie przez jezdnię i zagłuszał ich głosy.
- Czy się panu coś stało? - krzyczał Marcin. Fala przechodniów zaczęła ich rozdzielać. Wspinając się na palce, zobaczył jeszcze spoza ludzi nieznajomego rowerzystę, który na koniec rozjaśnił pełne zgrozy oblicze i zawołał, jakby przychodząc do siebie:
- Już wszystko dobrze. Już teraz wszystko dobrze.
Obróciwszy się w stronę Krysi, Marcin zawrzeszczał:
- Krew?!!
- To nic. To kolano. I łokieć. I nic więcej.
- Boże, gdzież tu apteka? Wezmę ciebie na ręce.
- Nigdy w życiu. Mnie nie boli.
- To przynajmniej oprzyj się na mnie z całej siły.
- Patrz. Tutaj jest apteka.
Weszli. Stary doktor był akurat sam obecny i przyprawiał lekarstwa. Bo w Londynie w dzielnicach robotniczych doktorzy sami prowadzą apteki.
Teraz przy jasnym świetle okazało się, że Krysia ma sukienkę rozdartą od góry aż do dołu. Zobaczywszy to zaczęła płakać.
- Czy tak boli? - zapytał doktor.
Potrząsnęła w milczeniu głową.
- Więc może o sukienkę? Cóż to za nieszczęście! Poczekaj, przyniesiemy tu igły i nici i zaszyjemy tę sukienkę. No, dolly[], nie płakać!
- Ja zaszyję sukienkę - rzekł Marcin - ale my nie będziemy przeszkadzali?
- Nie. Musimy przecież zaszyć sukienkę, żeby nam z niej ta dziewczynka nie uciekła.
Doktor poszedł po igłę, a Krysia zwróciła się do Marcina. Patrzył w nią nasrożony, jakby się wstydził czy martwił. Widząc to Krysia wyprostowała się i powiedziała ulegle:
- Ja już nie płaczę.
Potem zdjęła sukienkę, a Marcin okrył ją natychmiast swoją kurtką.
Zaczęli szyć oboje każde ze swojej strony.
Szyli, szyli niebieską sukieneczkę i milczeli spoglądając na siebie spod oka.
W końcu Krysia mruknęła bohatersko:
- Ja już wcale nie chcę, żebyś mi koniecznie powiedział to, co wiesz. Nie gniewasz się na mnie?
- Nie, przecież stłukłaś kolano. Zresztą byłem podły, że się z tobą pokłóciłem. I dlatego teraz powiem ci to, co wiesz.
- Kiedy ja naprawdę już nie jestem ciekawa - wyrzekała się Krysia, ale zaczęła zdrową nogą fikać z ciekawości.
- Ale ja tobie i tak powiem, tym bardziej że tego, że... Bo ty tak mądrze powiedziałaś: każdy się lubi chwalić swoim. Sama nie wiesz, jak mądrze. I przez to ja zawstydziłem się strasznie, że się tak pysznię Anglią, rozumiesz?
- Rozumiem, ale...
- Czekaj. Bo widzisz, to nie moja zasługa, że Anglia jest piękna i potężna. Ani moja, ani mojego ojca, ani pra-pra-pra-pra-pra...
- ...dziadka - dokończyła Krysia i mocniej fiknęła zdrową nogą.
- Tak, bo mój pra-pra-pra-dziadek mieszkał w Polsce, a nie w Anglii.
- No, ja już skończyłam. Pewno, że nie mieszkał w Anglii, ale nie masz się czego wstydzić.
- Ja też zaraz kończę. Ja się też tego nie wstydzę, tylko zdaje mi się - schyl się, to powiem ci na ucho. Zdaje mi się, że ja nie jestem Anglikiem.
Krysia włożyła igłę do ust i zamyśliła się głęboko.
- Nie kładź igły do ust. Jedna dziewczynka połknęła igłę i zaraz jej się coś takiego zrobiło, że umarła.
- Nie kładę. No dobrze, ale przecież możesz spełnić jaki wielki czyn dla Anglii - i wtedy będziesz miał zasługę. Na przykład możesz uratować jakiego Anglika albo...
Przerwał jej niecierpliwie:
- Kiedy nie rozumiesz. Naturalnie, że mogę. Ale chciałbym coś zrobić dla tego kraju, gdzie moi ojcowie pracowali w pocie czoła i przelewali krew. Mnie się zdaje ciągle teraz, że oni dla mnie pracowali, a ja tu żyję z cudzej zasługi - to im jest przykro.
- Co dzieci tak ciągle szepcą? - zapytał doktor. - I czy dzieci trafią w końcu do domu? A może macie czarodziejski dywan, który was zaniesie? Już zmrok.
- Tak - odparł Marcin - Już idziemy.
Krysia przestraszyła się.
- Tak, już naprawdę ciemno. Mój Boże, co pani na nas powie!
- To co, że ciemno - ja i tak trafię. Stąd wcale nie tak daleko.
- Chodźmy, chodźmy, chodźmy! - nagliła Krysia.
- Do widzenia panu doktorowi! Mam gwizdawkę bardzo ładną. Można ją panu podarować czy nie można? Czy pan by przyjął? Bo ja nie mam nic więcej.
- Nic nie przyjmę, młody człowieku - zaśmiał się doktor. - Nie miałbyś czym wystraszyć smoka, gdyby chciał zjeść twoją małą księżniczkę - i doktor zatoczył oczyma i zakłapał zębami po smoczemu.
Marcin gwizdał ze wszystkich sił, a Krysia piała z uciechy. Smok wynurzył się rycząc spod lady, a potem stanął na dwóch nogach i chciał dać dzieciom cukierków od kaszlu, były to bowiem jedyne słodycze, jakie, znajdowały się w aptece.
- Nie mamy kaszlu - rzekł Marcin z żalem. - A zanim go dostaniemy, zjedlibyśmy na pewno cukierki.
- Może dostaniemy kaszlu - zaniepokoiła się Krysia, lecz Marcin spojrzał na nią ostro.
- Ależ nie. Skądże? Do widzenia panu!
Poszli co żywo dalej, skręcili w bardziej odludne zaułki.
Na dworze była już noc.
Z ciemności wyskakiwali ludzie na małe kręgi światła od latarń i znów znikali w mroku. Wszędzie pełno było tupiących cieni. Krysia nie mogła iść bardzo prędko z powodu kolana. Wlokła się trochę niezgrabnie z ręką w dłoni Marcina.
Powiedziała do niego:
- To nieprawda, co mówiłam o Władku. Ja bardzo chciałam z tobą iść...
Marcin ścisnął mocniej jej rękę. Po chwili stanął i zapytał ponownie:
- Może cię ponieść?
- Nie, coś ty! Tylko ten bandaż przeszkadza.
Lekcja dobiegała do końca, gdy się zjawili pąsowi ze zmęczenia.
- Przyszli! Przyszli! Przyszli! Nic im się nie stało. Proszę pani - wrzeszczały wszystkie dzieci, podskakując na ławkach.
Pani surowo, z natężeniem, prawie boleśnie patrzyła na dwoje zbiegów.
Na koniec rzekła:
- Cóż to znaczy?
- To ja... - bąknęła Krysia.
- Nie, to ja... - rzekł Marcin i urwał.
- Ależ widzę; że to wy. Ale gdzieście się podziewali?!
- To przeze mnie, proszę pani. Bo mi sukienka pękła.
- Pękła? Tak się mówi?
- Rozdarła się. I kolano mi się stłukło...
Tu polały się łzy.
Marcin zawołał po angielsku:
- Nie rozumiem, czego Krysia płacze. Niech pani się na nią nie gniewa. To ja ją zaciągnąłem jak jaki głupi.
- Pewno, że nie zrobiłeś nic mądrego. Ale dobrze... Siadajcie i zachowujcie się jak należy. Krysiu, przestań zaraz płakać. To ja powinnam płakać, że mam takie niedobre dzieci. Marcin zostanie po lekcji i opowie mi, coście zbroili.
Pani rozpogodziła się i lekcja szczęśliwie potoczyła się dalej.
Lecz Marcin miał ciągle złe przeczucia.
I nie omylił się.
Na do widzenia pani rzekła:
- Od jutra zaczniemy uczyć się śpiewać i pokazywać jasełka. Na święta urządzimy tu przedstawienie.
Zwróciła zimny wzrok na Marcina i powiedziała obojętnie po angielsku:
- Ty, Marcin, nie nauczyłeś się jeszcze dosyć po polsku, więc niestety nie możesz należeć do jasełek.
- Yes, madam[] - odrzekł wstając.
Potem dzieci odeszły, a on pozostał, tak jak mu pani kazała.
Władek pocałował go przechodząc, aby mu dodać odwagi.
Lecz pani za to zdawała się go wcale nie widzieć i poprawiała coś w zeszytach; nie podnosząc głowy spytała:
- No więc? Gdzież to pan „zaciągnął” Krysię zamiast przyjść z nią na lekcję?
Marcin początkowo chciał opowiedzieć wszystko, jak było. Wyznać także swe wątpliwości. Bo był pewien, że pani go nie tylko zrozumie, ale że bierze jakiś tajemniczy udział we wszystkim, co on czuje. Lecz skoro ona wcale na niego nie patrzy! Skoro go wyłączyła z przedstawienia!
Przejęty żalem, odpowiedział nieszczerze:
- Pokazywałem Krysi Tamizę i parlament. Chciałem, żeby zobaczyła, jaka piękna jest moja Anglia.
Dokazał jednak czegoś.
Pani podniosła głowę i patrzyła na niego bardzo długo, tak bardzo, że się aż zaczerwienił.
Wreszcie rzekła:
- No, dobrze - i uśmiechnęła się. Tak jest. Uśmiechnęła się wtedy, gdy jemu serce się z żalu krajało!
Po chwili podała mu jeden z zeszytów.
- To jest - powiedziała - twoje ostatnie dyktando. Znacznie lepiej napisane. Prawie zupełnie dobrze.
Marcin ukłonił się i odszedł. Schodził ze schodów z ciężkim sercem.
W sieni po ciemku czekała na niego Krysia.
- Kto tu?! - wykrzyknął zaskoczony.
- To ja. Tak się tu bałam. Tu są myszy. Powiedz! Krzyczała na ciebie?
- Nie, wcale się nie gniewała. Wiesz, ona jest chyba bez serca!
- Nie gniewała się i bez serca? Co ty gadasz?!
- Co ja gadam? - zapytał Marcin. - Ja nie wiem.
Był zrozpaczony. Był smutny jak nigdy w życiu. Jakież to trudne rzeczy są na tym świecie. Nie wiedział teraz, czy kocha Anglię, czy panią, czy Krysię, czy Strzałkowo, do którego tak pragnie pojechać ojciec. Czy można kochać to wszystko - to wszystko razem? 

 

 


W przypadku znalezienia błędu na stronie - prosimy o informację. kontakt


copyright © 2002 - 2010
www.Zaprasza.eu
oraz
Fundacja  Promocji  Kultury
Wszystkie prawa zastrzeżone